Het noodlot slaat toe voor twee energieke kleuters  

 

Maak kennis met Santos en Choupette. Santos is een 5-jarige knul die woont in Guatemala en net zoals half Latijns-Amerika gek van voetbal, met Messi en Maradona als voorbeeld. De 4-jarige Choupette speelt met haar poppen in het hart van het Afrikaanse continent, in de Democratische Republiek Congo. Een paar maanden geleden slaat voor beiden het noodlot toe.  

 

Tijdens een partijtje voetbal op een van de improvisoire voetbalvelden, komt Santos ten val op zijn linkerarmpje. Zijn ouders gaan met hem naar een lokale gezondheidspost. Het personeel bekijkt Santos amper en stuurt hem huiswaarts met een windeltje, zonder deftig onderzoek, zelfs geen röntgenfoto. Enkele dagen later is zijn armpje gespannen, gezwollen en knalrood. Choupette maakt 40 graden koorts. Mama Mira bezoekt zoals de mama van Santos een lokale gezondheidspost in Kinshasa. De diagnose luidt: malaria én buiktyfus. Onbehandeld kunnen beide ziektes een fatale afloop hebben, en de combinatie is problematisch. Choupette krijgt antibioticakuren voorgeschreven. Mira haalt de medicijnen af in de apotheek. Mira heeft direct gedaan wat ze moest en kon doen als mama: naar het ziekenhuis, medicijnen afhalen, zorg dragen, bezorgd zijn. Maar Mira en ik vinden die diagnose van tyfus raar, ze heeft immers geen problemen met de stoelgang. We kennen de horrorverhalen over de ziekenhuizen in Congo goed: onbetaald, ongeschoold en ongemotiveerd personeel en een schrijnend gebrek aan materiaal en laboratoria.  

 

De prijzige zoektocht naar een oplossing  

 

De situatie van Santos is zo slecht dat hij uiteindelijk terechtkomt op de spoedgevallendienst in Antigua, de grootste stad in de buurt van zijn dorp. Het is ook de plek waar Jolan stage loopt. De diagnose hier is: serieus gebroken. Door de ontsteking rond de breuk, zwellen ook de weke delen en snoeren deze een deel van de doorbloeding af. Spierweefsels en pezen beginnen af te sterven. Hij krijgt er een longontsteking bovenop. Hij moet beademd worden, maar er zijn niet genoeg beademingsmachines. Tot er eentje vrijkomt beademen stagiairs de kleine man manueel. Er zijn intussen twee oplossingen voor het armpje: (1) een gespecialiseerde machine om een wonde vacuüm te zuigen of (2) sessies in een hyperbare zuurstofkamer. Over die eerste machine beschikken ze niet in Guatemala, en die zou veel te prijzig zijn voor de straatarme ouders van Santos.

Het zijn medisch gezien totaal verschillende zaken, maar in de grond is de situatie voor Choupette dezelfde als die voor Santos: bij gebrek aan middelen om analyses te doen, diagnosticeert men oppervlakkig, eigenlijk giswerk.

De zuurstofkamer is enkel beschikbaar in de hoofdstad. Jolan en een aantal artsen leggen samen een pot voor een aantal sessies in die zuurstofkamer. Helaas is ook transport geen eenvoudige zaak. Naar het ziekenhuis in de hoofdstad gaat eenmaal per dag een ambulance om mensen te brengen die een consultatie ginds nodig hebben. Helaas kan Santos er met zijn zuurstoffles en extra ondersteuning niet meer bij! Na enkele weken is de kracht in zijn hand verdwenen en de bloeddoorstroming bijna afwezig. Enige oplossing nog: amputatie. Een gewoon kind van vijf jaar dat gevallen is tijdens het voetballen en door tekortkomingen in de gezondheidszorg zijn armpje heeft verloren. De trieste realiteit is dat het een zwaar leven zal worden voor hem. Een land zonder echte sociale zekerheid, zonder hulp voor protheses en orthesen.

 

11253879_888836374488626_1702610411_n

Santos verliest er zijn lach niet bij

Choupette woont wel in de hoofdstad, in Kinshasa, in tegenstelling tot Santos. Mira en ik beslissen om een grondig onderzoek te laten doen in een gereputeerd maar peperduur privé-ziekenhuis. Choupette krijgt nu een ernstig onderzoek, met laboratoriumtests. Neen, geen sprake van tyfus, zegt de dokter! De antibioticakuur wordt stopgezet. De dokter zegt dat ziekenhuizen in de Cité geen middelen hebben om aan onderzoek te doen, privé noch publiek. Ze diagnosticeren dus op basis van symptomen die ze vaststellen. Koorts? OK, dat kan wijzen op malaria, eventueel ook op tyfus of griep. Gaat ze vaak naar het toilet, madame? Ja, OK, buiktyfus dan. Hoofdpijn en koorts? Dan heeft ze misschien ook griep of malaria. Laat ons maar meteen antibioticakuren voorschrijven voor alle ziektes. Het zijn medisch gezien totaal verschillende zaken, maar in de grond is de situatie voor Choupette dezelfde als die voor Santos: bij gebrek aan middelen om analyses te doen, diagnosticeert men oppervlakkig, eigenlijk giswerk. Malaria wordt wel bevestigd. Maar de medicijnen die Choupette heeft gekregen in de andere kliniek blijken valse Chinese medicijnen. Ik richt mijn ogen naar de hemel. De dokter haalt zijn schouders op: “c’est toujours comme ça dans la Cité”. De valse medicijnen vliegen de vuilbak in. Ze krijgt een voorschrift voor betrouwbare maar peperdure Europese medicijnen.  

 

Slachtoffers van een gebrek aan toegang tot gezondheidszorg  

 

Choupette en Santos zijn twee kleuters die het slachtoffer zijn van een gebrek aan toegang tot kwaliteitsvolle ziekenzorg. De buurtziekenhuizen waar ze terecht kwamen, gooiden er met hun pet naar. Choupette is fout gediagnosticeerd. Santos is gewoon niet gediagnosticeerd. De goede diagnose voor Choupette heeft het vijfvoud gekost van de twee slechte. De factuur zou een gat branden in iedere gemiddelde Belgische portemonnee, laat staan in het geldbeugeltje van de doorsnee Congolees: 500 dollar voor twee doktersvisites, een paar testen, antibiotica en medicijnen tegen malaria en verkoudheid en vitaminenpreparaten. En dat in een land waar het gemiddeld bruto jaarinkomen per hoofd ligt op 230 dollar per jaar. Voor Santos hebben dokters en Jolan samen gelegd. Maar greep op een eerste slechte diagnose en transport hebben ze niet.   Kortom, in ons land kunnen we makkelijk zeggen: geld maakt niet gelukkig, maar in landen als DRC en Guatemala beslist geld wel over leven of dood. Choupette is intussen weer gezond. 200 kinderen per dag (die overlijden aan malaria in DRC) hebben dat geluk niet in de Democratische Republiek Congo. En Santos heeft “half” geluk, hij leeft, maar is verminkt voor het leven. Wraakroepend.

DSC00844 DSC00831