We overnachten in een pousada in Ponta Porã in Brazilië. Het is gescheiden door een straat – Avenida Internacional – van het stadje Pedro Juan Caballero in Paraguay. Een rare plek. We haalden geld af in Paraguay om een minuut later in Brazilië een pizza met tonijn te bestellen. Vanuit het consulaat van Paraguay in Brazilië kan men Paraguay zien. Brazilianen stouwen hun winkelkarren propvol in het mega shopping centrum in Pedro Juan Caballero, gezien de prijzen er veel lager zijn dan in de shopping centra honderd meter verder in Brazilië. Deze grens is dus ook een dankbaar oord voor smokkelactiviteiten en drugshandel. Die nabijheid zorgt bovendien voor een geregeld kat-en-muis-spelletje tussen criminelen en politie, gezien die eersten gewoon even de straat moeten oversteken om in veiligheid te zijn. Ik zei het al meermaals: Paraguay heeft iets surrealistisch.

 

We overbruggen met de bus de 45 km tussen Pedro Juan Caballero en de ingang van het Nationaal Park Cerro Cora in Paraguay. Een charlatan steekt een betoog af tegen medicatie en de farmaceutische industrie. In zijn hand houdt hij een alternatief vast: een potje met een viezige geelachtige blubber. Een paardenmiddel dat volgens deze dokter Vogel goed is tegen liefdesverdriet, armoede, depressie, opstopping en diarree. Katrien en ik zijn dan ook blij dat we van de bus kunnen, om onze tocht te beginnen in het grootste natuurpark in Paraguay. De Lonely Planet spreekt over zeldzame vogels, schildpadden, gordeldieren, apen en zelfs een jaguar. Toeristen ziet het park zelden. Het bestaat deels uit ontoegankelijk droog tropisch woud en deels uit uitgestrekte savanne. De staat beschermt het park al enige decennia, als één van de zeldzame vrijhavens voor de natuur in een land waar ontbossing dramatische vormen heeft aangenomen. Een half uur later wandelen we moederziel alleen over oranjegekleurde paadjes, die fel afsteken tegen de felgroene omgeving. Hier en daar rijst een heuvel op uit de savanne. Gele kiskadees fladderen rond. Op de grond is er veel te zien: een gordeldier en een harige vogelspin genieten onbeweeglijk van de zon, parasolmieren waggelen met stukjes blad op de rug het nest in, een reuzenduizendpoot contracteert zich de weg over, twee blinkend zwarte kogelmieren kijken toe, een wandelende tak voert een dansje op, vuurwantsen zitten rond een boom.

P1010190

Het park is ook een historische site. Hier eindigde één van de meest bloedige oorlogen die Latijns-Amerika heeft gekend: “La Guerra de la Triple Allianza”, verwijzend naar de oorlog van Paraguay tegen een monsterverbond van Brazilië, Argentinië en Uruguay in de jaren 1880. Het is een plek van naargeestige nationalistische symboliek. De toenmalige president van Paraguay, Francisco López, liet in dit decor het leven, vechtend tegen een Braziliaans garnizoen. Het park ademt nationalistische nostalgie uit. Een pijl wijst in de richting van een paadje dwars door het dichte groen. Een trapje leidt naar beneden, waarna je in het wezen van López kijkt, of althans in dat van zijn standbeeld. Dit zou volgens de nationalistische overlevering de plaats zijn waar hij “heroïsch” is gesneuveld. Met een speer in de buik en een lans in de heup bleef hij zwaaien met zijn sabel, om uiteindelijk de geest te geven, met een Hollywoodiaanse “ik sterf voor Paraguay” op de lippen. Of was het “ik sterf met Paraguay”? Daar bakkeleien mensen met slechte smaak en teveel tijd vandaag in Paraguay nog altijd over. Maar sterven met Paraguay heeft López alvast niet gedaan, want het land is nog steeds alive and kicking terwijl Lópes beenderen al anderhalve eeuw in een kist in het felwitte Pantheon in Asuncion liggen.

We lopen door desolate en vervallen kampplaatsen met graffiti op de muren. De paden door de stukken bos zijn zodanig overwoekerd dat ik met een stok een doorgang moet banen. Onder onze voeten liggen wellicht nog veel beenderen van slachtoffers van de Guerra de la Triple Allianza

 

Tussen het groen steekt ook een herdenkingsplaat: “Mama Lynch, la abnegada compañera dio aqui cristiana sepultura a los restos del mariscal Francisco Solano Lopez y de su hijo el coronel Panchito Lopez en el 1er de marzo 1870…”. Hier groef de vrouw van de maarschalk met haar eigen handen een graf uit voor haar man en zoon. Nationalistische pathetiek ten top. Honderdduizenden zijn de dood ingejaagd in een zinloze oorlog, honderdduizenden moeders waren de vrucht van hun leven kwijt. En toch is er maar één moeder/vrouw die een gedenkplaat krijgt, juist diegene wiens man die honderdduizenden de dood heeft ingejaagd. Niet dat iedereen vandaag de mening deelt dat die oorlog zinloos was. Voor nationalisten is López geen maffe dictator met hectoliters bloed aan zijn handen, neen, voor hen is hij een nationale held. Hij is de man van een kleine natie die grote imperialistische machten de wacht durft aan te zeggen. En de slachtoffers van die oorlog zijn geen slachtoffers, het zijn helden die gevallen zijn voor het vaderland. Waar hebben we dat soort idiote retoriek nog gehoord? Ik denk dan altijd aan de nabestaanden en wat die ervan vonden: “Leuk, mijn zonen en/of mijn man zijn gestorven voor het vaderland, I feel happy”. “De helft van de bevolking de dood in gejaagd: troost u allen, het was voor het vaderland, I feel happy!”. Er zijn altijd malloten die juichen als een familielid omkomt voor de “hogere zaak”, maar dat zijn uitzonderingen. Toch vind ik het ongemakkelijk om vast te stellen dat die positieve beeldvorming rond López nog altijd leeft in Paraguay. Zo komen politici hier jaarlijks op 1 maart López herdenken, 1 maart dat trouwens nog altijd een vrije dag is.

 

Het standbeeld van López en die herdenkingsplaat geeft het prachtige natuurpark een ietwat luguber kantje. Wat verder lopen we langs een pad met een galerij met standbeelden van andere “helden”. Lege levenloze ogen van witte standbeelden kijken jou aan in deze godvergeten uithoek in een tropisch woud waar geen kat komt. Er is zelfs straatverlichting, daar waar je dit in Paraguay maar zelden tegenkomt langs de wegen. We lijken figuranten in the Blair Witch Project. We lopen door desolate en vervallen kampplaatsen met graffiti op de muren. De paden door de stukken bos zijn zodanig overwoekerd dat ik met een stok een doorgang moet banen. Onder onze voeten liggen wellicht nog veel beenderen van slachtoffers van de Guerra de la Triple Allianza. Toch maar een opluchting wanneer we uit die brousse komen en opnieuw het uitgestrekte landschap van Cerro Cora voor ons zien liggen.

 

P1010166

Parque Cerro Cora

P1010203

Parque Cerro Cora

P1010155c

Parque Cerro Cora

P1010198

Parque Cerro Cora