Hoe is het nog met jou, Abdullah? Wanneer je thee liet aanrukken in Riad Hotel stond er een theeglaasje teveel op het dienblad. “Altijd klaar staan voor het geval er een mooi meisje opduikt”, verklaarde je. De volgende dag schreed er een jonge Australische in strak rood kleed jouw lange en krakende trap op. “Welcome in Riad Hotel”, zei je met een grijns van Syrië tot Papoea Nieuw-Guinea. In een fractie van een seconde toverde je een dienblad met – wonder boven wonder – drie theeglaasjes op de toog. Met een knipoog in mijn richting mikte je van een meter hoog de thee de drie onooglijk kleine glaasjes in. Op jouw gezicht staat “zie je nu” te lezen. Je neuriede “Lady in red”. Je hield van theater spelen.

 

Mijn mama die je zo graag jende, bijvoorbeeld wanneer ze geen WC-papier had op de kamer: “Gebruik dan maar de gordijnen, of de kussensloop”. Op een dood moment in een vroege avond vroeg je me jouw hotel over te nemen. Hilarisch was het, de verbaasde gezichtjes van vier Spaanse backpacksters aan wie ik mij presenteerde als Abdullah. Eén ervan checkte de Lonely Planet. Ik zie ze kijken: “jawel, de manager heet Abdullah”. En ik zie ze denken: “die gast ziet er nochtans niet uit alsof hij Abdullah heet”. Ik knipte met mijn vinger en jij kwam plechtig de thee binnenbrengen. Jouw ogen twinkelden, net als de mijne. Je hield ervan mensen voor de gek te houden.

foto57

Abdullah, de sympathieke manager van Riad Hotel

En nu ik aan Abdullah denk, komt ook Mohammed me weer voor de geest. Hoe is het nog met jou, Mohammed? Jij, de sleutelbewaarder van het bizarre Qasr Ibn Wardan, 80 km buiten Hama. Volgens de Lonely Planet moesten we naar jou vragen in het dorp. Want jij alleen had de sleutel tot dit paleis of kasteel, met kerk. Byzantijns, naar verluidt, 1.500 jaar oud. Men heeft nog altijd geen idee wat keizer Justinianus vanuit Constantinopel bezielde om een chique paleis neer te poten in een lege steenwoestijn, ver weg van de bewoonde wereld. Er is nooit sprake geweest van een dorp hier. Ook vandaag in de hypergeavanceerde 21ste eeuw leven er bedoeïenen in hun bruine tenten. Ze hoeden schapen en geiten.

 

We hoefden jou niet te zoeken. Je zat aan jouw tafeltje, muntthee pruttelde alweer een glaasje in. Naast het tafeltje stond een rode motor. Daarop scheurde je af en aan tussen Qasr Ibn Wardan en jouw huis, een stofwolk achterlatend in dit landschap van hardgebakken aarde. Ik zie jouw rode Arafatsjaal en witte kleed al wapperen in de wind. Een vriendelijke man was je, een gids echter niet. Je wist niet veel te vertellen over het bouwsel. We mochten er in rondlopen, ook al zat het vol met verraderlijke putten en kon je in een onbedachtzaam moment te pletter storten van de 2de verdieping op een eeuwenoude Byzantijnse vloer.

Mohammed, sleutelbewaarder van Qasr Ibn Wardan

Mohammed, sleutelbewaarder van Qasr Ibn Wardan

En nu ik aan Abdullah en Mohammed denk: hoe is het nog met jullie, de nette en sympathieke jongens die met thee en waterpijp aan en af draafden in het chique restaurant tegenover de eeuwenoude waterraderen? De charmante mannen met das die gewillig op de foto wilden met mijn mama? De An-Nuri moskee was gehuld in de gelige kleuren van de straatverlichting, het groene schijnsel van de toren weerspiegelde zich in het roerloze water.

De jongens van het restaurant tegenover de eeuwenoude waterraderen van Hama

De jongens van het restaurant tegenover de eeuwenoude waterraderen van Hama

Muntthee, waterpijp. Ik ben de falafel nog vergeten. Hoe zit het met jullie, jongens van de pittabar in het dorpje Serjilla? Geen pittakot in heel België dat kan tippen aan jullie falafels. Een rijtje vers gemaakte falafelballetjes, verse tomaten, een laagje verse koriander, een laagje verse munt. Geen vetbom waarbij een dikke saus de smaakpapillen verlamt, maar een falafelbroodje met een delicate en aromatische smaak, een pitta voor de fijnproevers.

Falafelmakers van Serjilla

Falafelmakers van Serjilla

En je kan vandaag alleen maar denken: hoe is het mogelijk dat dit romantische, gezellige oude stadje en zijn omgeving met zijn vriendelijke bewoners het toneel was (en opnieuw zou zijn) van barbaarsheid die bij geen ander zoogdier aanwezig is dan bij de naakte aap. Frustraties sluimeren al vijftig jaar in dit tegendraadse stadje, en soms laait het vuur op. Maar dat zie je als toerist niet. De huidige revolutie is mede in Hama begonnen. Een half miljoen mensen stapten door de straten begin 2011, de grootste anti-Assad betoging ooit. Leger en politie reageerden met verdwijningen, arrestaties en geweld. Sedertdien hebben rebellen Hama aangevallen, daarna vlogen bommen en granaten van Assad’s troepen rond de oren van de inwoners van Hama. En dan is er nog af en toe eens een gek die zichzelf opblaast en denkt dat hij daarmee God een plezier doet. Duizenden mensen zijn Hama intussen ontvlucht. Nog eens duizenden zijn gedood.

 

En dan denk ik: hoe is het met jullie allemaal, vrienden? Anderhalf jaar voor de revolutie zag alles er zo peis en vree uit. Zet je nog een extra theeglaasje, Abdullah? Mooie vrouwen zal je in jouw lobby niet meer zien verschijnen, als er nog een hotel is. Geen “mum” meer om tegen te zeggen dat ze bij toiletbezoek de gordijnen moet gebruiken. En jij, Mohammed de sleutelbewaarder van Qasr Ibn Wardan? Waar ben jij, wat doe je? Zelfs de Byzantijnen die leefden in het Qasr Ibn Wardan en wel wat bloedgespetter gewoon waren, zouden duizelen van de honderdduizenden die de afgelopen twee jaar gesneuveld zijn in het kleine charmante maar explosieve Syrië. En jullie, falafelmakers? Maken jullie nog altijd de lekkerste falafel ter wereld? Ik zag de puinhopen en huilende mensen in jullie dorp op Youtube. Ik kende jullie allemaal maar oppervlakkig. Maar we hebben samen gelachen en gepraat. Genoeg om concrete gezichten te plakken op de horror van Syrië. Ik duim voor jullie, voor wat het waard is.